Anti-ongevalsystemen
Fileproof project 'Anti-ongevalsystemen'
Van al het verkeer op de Nederlandse wegen is op dit moment circa vijftien procent vrachtverkeer en dit percentage zal naar verwachting tot 2020 nog sterk stijgen. Met het oog op die stijging richt het ministerie van Verkeer en Waterstaat zich op het stimuleren van zo efficiënt mogelijk vervoer en het beperken van het aantal ongevallen waarbij vrachtwagens betrokken zijn. Het gebruik van geavanceerde technologie, zoals rijtaakondersteunende systemen, kan hieraan bijdragen.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat, Connekt/ITS Netherlands, TNO en Buck Consultants International hebben daarom in 2008 en 2009 een grootschalig praktijkonderzoek verricht met rijtaakondersteunende systemen voor vrachtauto's, zogeheten anti-ongevalsystemen (AOS). In de proef werden vijf afzonderlijke systemen die ongevallen met vrachtwagens kunnen voorkomen en een registratiesysteem dat het gedrag van de bestuurder vastlegt, getest. Gedurende acht maanden werden de effecten van deze systemen bij 2.400 vrachtauto's van 123 transporteurs gemeten.
Het doel van de proef was drieledig:
- Het meten van het effect op verbetering van de doorstroming van het op grote schaal implementeren van 'Anti-ongevalsystemen' (AOS) in vrachtauto's.
- Het terugdringen van het aantal ongevallen met vrachtauto's en de effecten hiervan op de verkeersveiligheid.
- Het verkrijgen van inzicht in de effectiviteit van de verschillende systemen die kunnen bijdragen aan de veiligheid van vrachtverkeer.
Het FileProof project Anti-ongevalsystemen voor vrachtwagen betrof een Field Operational Test waarbij in totaal 2.400 vrachtauto's rondreden met zogenaamde Anti-ongevalsystemen (AOS) gedurende een periode van acht maanden. Via metingen werd onderzocht in hoeverre er effecten waren op doorstroming, veiligheid en rijgedrag. Ook werd de effectiviteit van de systemen zelf onder de loep genomen om duidelijk te maken wat de meerwaarde kan zijn van de geteste systemen voor ieders veiligheid. Nog nooit vond op zo’n grote schaal een proef plaats in Europa. De resultaten van de proef kunnen mede het EU veiligheidsbeleid op de weg bepalen.
Bij de proef was een grote delegatie van overkoepelende organisaties betrokken waaronder: TLN, BOVAG, KNV, EVO, VERN en RAI Vereniging. Daarnaast is de markt nadrukkelijk bij het project betrokken, waaronder:
• Leveranciers van rijtaakondersteunende systemen en meetapparatuur: Clifford Electronics, Octo Telematics en CarrierWeb;
• Een inbouwteam van 75 specialisten en dealers;
• Alle OEMs in Nederland DAF, Volvo, Scania, MAN, Mercedes, Iveco en Renault (verenigd via de RAI Vereniging);
• Tientallen dealers in een dealernetwerk (verenigd via BOVAG);
• 2.550 voertuigen van 114 deelnemende verladers en transporteurs.
Hiermee heeft het AOS-project met zeer veel betrokken partijen een groot uitstralingseffect op de bedrijven, de markt, de leveranciers en beleidsmakers in binnen- en buitenland.
Meetresultaten
Vanaf juli 2008 zijn de systemen in de praktijk getest op de Nederlandse autosnelwegen. Er is aangetoond dat de anti-ongevalsystemen een positief effect hebben op de uitvoering van de rijtaak van de chauffeur. Chauffeurs bevestigen dit.
Uit de proef blijkt dat met Adaptive Cruise Control een veilige snelheid en afstand tot een voorganger wordt aangehouden. Forward Collision Warning- en Headway Monitoring & Warning waarschuwen de chauffeur wanneer de afstand tot de voorganger (te) klein wordt. Beide soorten systemen verminderen de kans op kop-staartbotsingen. Actieve anti-kantelsystemen als Directional Control en Roll Over Control voorkomen dat de chauffeur kritische grenzen overschrijdt en de vrachtauto kantelt. Lane Departure Warning Assist waarschuwt de chauffeur bij onbedoelde lijnoverschrijdingen, waardoor flankongevallen kunnen worden voorkomen. De Black Box Feed Back geeft feedback over het rijgedrag van de chauffeur en stimuleert daarmee gelijkmatiger rijden.
Effect op verkeersveiligheid
Het gevonden effect op de verkeersveiligheid is minder groot dan in de literatuur wordt voorspeld. De onderzoekers verwachten het grootste effect van de actief ingrijpende systemen: Adaptive Cruise Control en Directional Control/Roll Over Control.
Effect op doorstroming
Minder ongevallen leiden tot een betere doorstroming. De afname van het aantal ongevallen is in deze proef moeilijk meetbaar gebleken. De omvang van deze afname zal altijd beperkt zijn, gezien het relatief geringe aandeel (circa 1,6%) van de filezwaarte die door vrachtauto-ongevallen wordt veroorzaakt. De impact is wel groot wanneer zware ongevallen worden voorkomen die anders het verkeer zouden ontwrichten.
De systemen leiden ook tot ander rijgedrag, wat invloed kan hebben op de doorstroming. Dit effect blijkt ook gering te zijn, omdat er slechts kleine verschillen optreden in de gemiddelde snelheid en volgtijden tussen voertuigen wanneer ze uitgerust zijn met anti-ongevalsystemen.
Ervaringen van transportbedrijven en chauffeurs
Uit de consultatie onder marktpartijen en uit de chauffeursenquêtes komt naar voren, dat anti-ongevalsystemen in de dagelijkse praktijk op prijs worden gesteld. De systemen dragen positief bij aan het gevoel van veilig rijden en de chauffeur ervaart hiermee dat hij zijn rijtaak beter kan uitvoeren. Chauffeurs bevestigen dit in chauffeursenquêtes.
Als gevolg van de praktijkproef is het aantal anti-ongevalsystemen op de Nederlandse markt inmiddels verdubbeld; meer dan 120 transportbedrijven hebben ervaringen opgedaan. Bedrijven die deelnamen aan de proef hebben aangegeven de systemen te blijven gebruiken na afloop van de proef.
Beschikbare publicaties
Eind juni 2009 zijn de metingen in de proef Anti-ongevalsystemen (AOS) voor vrachtauto’s geëindigd. Alle resultaten van het AOS-project zijn samengevat in een brochure en er is een uitgebreidere versie, een technisch eindrapport verschenen. Op de site www.fileproof.nl/aos vindt u een overzicht van alle verschenen AOS-publicaties. Hier kunt u tevens onderliggende rapporten raadplegen, persberichten naslaan en een film over het project bekijken. Wilt u een gedrukt exemplaren ontvangen, stuur dan een mailtje met uw adresgegevens naar Esther de Waard van Connekt via info@connekt.nl.
Nieuwsbrief 1 Anti-ongevalsystemen oktober 2008
Nieuwsbrief 2 Anti-ongevalsystemen januari 2009
Nieuwsbrief 3 Anti-ongevalsystemen april 2009
Nieuwsbrief 4 Anti-ongevalssystemen augustus 2009
Nieuwsbrief 5 Anti-ongevalsystemen oktober 2009